Lila d Σmeṛ

Contenu
Recueilli par Mehmoud Alehyan. Tekker Lila tuɣ sad tawey mmis n εemmis. Tuɣ teεlem day ppas. Idjen n umullu tuɣ tfeṛṛeḍ, tuf i tmurt tfuffeyt n ṛṛemman taẓekkwaɣt. Tenna :
– Matta tfuffeyt-u ! Ameḍṛa illa ḥedd d aẓekkwaɣ ammu niɣ la ! Irru xfes babas :
– A yelli, ttεawaden aɣ-dd ikk idjen n Σmeṛ u Mehdi d aẓekkwaɣ, d uṣbiḥ am cemm. Nettat, tuɣ tejjujud imendi, tferren al teẓẓaḍ ḥumak ad tawey mmis n εemmis. Id as inna babas ammu, tbedd. Tekker tuzen tabratt i Σmeṛ. Tenna-y-as dis a dd yas. Yas dd. I dd yiweḍ l tiddart nnes, ibedd. Tuc as dd aεban ismiṛed zzis. Ssetnent-ett tsednan gids tuɣ iferrnen imendi. Nnant as :
– Mar wi tεelmed ?
Tenna-y-asent :
– Day d xatti ! Sad nemṛayya, ad i-dd tini may sad yyeɣ. Iwa ulyen mṛayyan. Inna-y-as :
– Ncinet sad nyeɣ ukk εeṭṭuc adal, day mi cemm iwyeɣ wahli, rreɣ dd cemm, day mi cemm iwyeɣ wahli, rreɣ dd cemm. Ammu ukk ṛewweḥ nnes. Iwa d rrcel, llan ttɣaṛan. Mukud qaε a tt yisi ukk εeṭṭuc nnes, a dd idwel. Qqimen qqaṛen midden : Axxi dd d argaz illa ittlahnaci ! Ammu, ammu al ten issimen, Idj it din. Idwel dd bla nettat, inɣ in s tefrawt nnes. Iẓwa, iṛwel. Itta ayen n Lila tettṛaεa, tettṛaεa, tettṛaεa. « Ameεlak a tayelzimt n wuṛeɣ ala nɣez tamḍelt n Σli d Σebḍeḷḷa ! Ameεlak a tissineft n wuṛeɣ ala nini lekfen n Σli d Σ ebḍeḷḷa ! »
Teqqim teqqaṛ it al-d as tettεawad al-d iqḍeε idjen n uwessar inna-y-as :
– Axxi dd cemm a Lila a tamxadeεt n lhell nnes. Teqqim tettṛaεa, tettṛaεa u dd qaε yusi. Teffud, tṛaḥ l Yifli. Teswu teɣber din. Tus dd yict twessart ad tayem. Tuf it din yawkan tenna-y-as Lila :
– Belleh a nanna isi yi ɣrem ! Tenna-y-as :
– Aḥlu u-lli may zzeg d am zemreɣ ! Tenna-y-as :
– Day zemr i-dd s ṛebbi a ɣrem qqimeɣ ! Iwa tisi tt. Teqqim ɣres. Tedwel dd qaε ul tettffeɣ. Idjen n umullu, tenna-y-as Lila :
– Aḥlu ha kker ffeɣ qqel may dd ihedfen ukk ɣṛem ! Tekker teffeɣ. I-dd tedwel tenna-y-as :
– Qaε u din illi cṛa. Illa din day Σmeṛ u Mehdi illa ibeṭṭa ifunasen nnes.
Tenna-y-as Lila :
– Ha ruḥ awy aɣ-dd idjen ! Tṛaḥ l Σmeṛ tenna-y-as : –Σmeṛ ! A Σmeṛ ! Uc aɣ-dd idjen n ufunas ad ac t neḥḍa ! Inna-y-as :
– May zzeg d as tzemred, a nanna ! Tenna-y-as :
– Day uc i t id ! Inna-y-as :
– I texsed, aɣ am ayu n uqeṛqur ! Metta idder, idder, niɣ tɣeẓẓed iqermac nnes ! Tiwey t id. Teqqim tettheḷḷa dis uyen n Lila. Cṛa-d mi texṛed, teyr as izaffen nnes ukk utcu. Day mi tessired ifassen nnes twerd i s uyen n waman. Iwa ammu aykk iqqim al idjen n umullu, tenna-y-as Lila i nannas :
– Aḥlu mar ha ruḥ a nanna ad teqqled may dd ihedfen ukk ɣṛem ! Tṛaḥ teffeɣ. Iwa tedwel dd, tenna-y-as :
– Qa midden llan terran as i Σmeṛ ifunasen nnes.
Tenna-y-as Lila :
– Iwa ha ruḥ ula-d cemm ini-y-as ad as nerr afunas nnes ! Tenn, teffeɣ. Lila tṛaḥ l ufunas, teqqim teqqaṛ as :
– U d ac smiḥeɣ may cekk werdeɣ d may cekk ccetceɣ, metta yus dd Σmeṛ, tekkred, al mi d ac nniɣ : Kker a itta cekk uxedmi mani itta Σmeṛ Lila ! Tenna-y-as nanna i Σmeṛ :
– Rwaḥ a Σmeṛ ad ac nerr afunas nnec ! Inna-y-as :
– Ha maɣer a nanna illa εad idder ? Tenna-y-as :
– Wah. Inna-y-as :
– Mani illa ? Iwa yur ccn i t id. Iwa tiwey t id ɣres. Ikker issekkar i a t yisi, yuyyey. Iqqim ishemhum al iteqqel l ujenna. Inna-y-as Σmeṛ :
– Belleh a nanna day qqel wi ɣrem da illan. Yawka teẓga-y-as dd Lila :
– Ini-y-asen a nanna ad ḍeṛṛeqn afuḥ sukk brid !
Iwa ḥḥidwen. Tus dd Lila tenna-y-as ukk funas :
– Kker a itta cekk uxedmi mani itta Σmeṛ Lila ! Inna-y-as dd Σmeṛ :
– Ḥawel ! wi ɣrem da illan a nanna ? Yawkan yutef yaf it d Lila, inna-y-as :
– Mar tellid da ? Tenna-y-as :
– Wah ha mar iyi da tettid ? Iwa mmenɣen, mzehharen al-d yyen tawejwajt. Kkren ttemmeccṛaḍen. Inna-y-as :
– A kidi tṛaḥed ! Tenna-y-as :
– Day metta ul teqqiṛed i lhell nnec nɣiɣ lhell nnes ! Inna-y-as :
– Wah walayenni ula-d nettc a xfem ceṛḍeɣ mi txeṛḍed ixef nnem ul ttebbyed idis nnem afusey day metta lliɣ. Txes ! Teẓwa akid’es. Idjen n umullu iεḍel xfes, tenna "Mani illa anect-u ?" Rεa ad qqleɣ.
Teẓwa si ṣsduḥ l ṣsduḥ al-d taweḍ ṣsduḥ n lehlat n Σmeṛ. Tekkes dd axelxal nnes teyyu zzis afuḥ n tfineṣra. Teqqim trekkeb ; temmuter Σmeṛ iqqaṛ i lehlat nnes "Nɣiɣ as 99 d usley iṭṭef ayeṭṭum." Qqiment lehlat nnes qqaṛent " Baba Σmeṛ, Baba Σmeṛ, tiyuṛaṛin n wuṛeɣ ! Baba Σmeṛ, Baba Σmeṛ, tiwinas n wuṛeɣ !" Yawkan iwḍa dd umeṭṭaw n Lila xef sen. Inna Σmeṛ i lehlat nnes " Yawkan wu d ameṭṭaw n Faḍma ut Σmeṛ u Σisa !" Day tsell as Lila yawkan teṛwel l tiddart nnes. Tuder ukk ẓeṭṭa nnes. Yutef dd xfes Σmeṛ inna-y-as :
– Teɣder dim ! teɣder d ammu. Teẓga-y-as :
– Kkes teɣder wikk ul neɣdir ameddukel nnes. Iwa teqqim tteqqel a t tneɣ.
Idjen n umullu, tenna-y-as :
– Cṛa-d tuṛaṛt nuṛaṛ tt a Σmeṛ, day tenn n leεma d ucṛaf. Inna-y-as :
– Ha kker ! Tisi dd ticyert teẓẓeɣṛ it. Iwa qaε mi t tecṛef tṛeẓm as d mi tt qaε icṛef iṛeẓm as. I sa t teɣder tceṛf i u d as teṛẓim. Inna-y-as :
– Ha ṛeẓm i-dd, ha ṛeẓm i-dd ! Tenna-y-as :
– Walu u-lli sad ac ṛeẓmeɣ day metta teccend i-dd tafṛawt zzeg tenɣid lhell inuɣ ! Inna-y-as :
– Tella i texzant ! Dej xfem tenn n yirden ; tella i tenn n temẓin. Mi tt tufid, ut it i texzant ad am tessebṛuṛey imendi. Yawkan tisi dd tafṛawt tnekḍ as zzis aqelqul nnes. Tisi ayen n uqelqul. Tedju Σmeṛ icṛef.
Tedwel l lehlat n Σmeṛ, tenna-y-asent a ɣres mmeclent. Usent dd ɣres. Idjen n ufuḥ, nnant as :
– Ha mar may deg illa Σmeṛ ? Tenna-y-asent :
– Llant helcent tt tiṭṭawin nnes. Day yudu ay xfes tekku tiṭṭ. Djemt t ad iṭṭeṣ ! Teẓga dd yict tmeṭṭut :
– Manec tellid a Σmeṛ ? Izim as dd uydi n Lila : "Mm" ! Tenna-y-asent Lila :
– Aḥlu lḥeṛṛ xfi ikken, a xef cemt ikk ! Mmeclent, ẓwant. Nettat tebbub aqelqul n Σmeṛ teṭṭef abrid l tiddart n lehlat nnes. Ukk brid tuf ibeẓẓiwen ttuṛaṛen tacurt. Tenqeṛ tcafit ikk idjen, iẓga : "Aɣna ala taɣ Fadna ut Σmeṛ u Σisa !" Tenna-y-as :
– Maɣer may d awim teyyu Lila ? Inna-y-as :
– Qaε wi deg da tellid tteqqled illa d ayujil ; qaε day zzis nettat.
Tenna-y-asen :
– Ha metta tiwy awim dd aqelqul n wi d awim inɣen id ppa twem sad as tɣefṛem ? Nnan-y-as :
– Ha metta iɣefṛ as ṛebbi, ad as neɣfeṛ. Tekker tagez mmis n wetnas. Tεeyyeḍ as. Tessetn i f yemmas. Inna-y-as :
– Tella ukk ẓeṭṭa. Tiwy i l Sidi Fḍel d Sidi Tifuṛ. Tenna-y-as :
– Ruḥ εeyyeḍ as dd i yemmac, tinid as ad teyy aẓɣal : tella tehlec iyi tadist inuɣ. Iṛaḥ inna-y-as t. Tenna-y-as yemmas :
– May ɣer dd tus a yas t dd lweεd ad temmet, mmteɣ. Tenna-y-as i tmeẓḍawt :
– Qam aẓeṭṭa nnem, mmi illa yuḍen. Tus dd wetnas. Tenna-y-as :
– Day ul tekkwed, lliɣ nɣiɣ t ; iwyeɣ dd aqelqul nnes.
Teqqim l wetnas al wass n ljemεa tisi-y-aqelqul nnes ; iwa i tẓilla, tṛaḥ tesseqlulb ayen n uqelqul l tmezgida. Tufey, tutef ukk afeṛ n uselham n limam teqqim teqqaṛ "Leɣfeṛ ! leɣfeṛ ! Ha netta-y-aqelqul nnes ; nɣiɣ t." Yawka ɣfeṛn as. Tedwel dd amani ul teyyi cṛa. Idjen n umullu, yus dd mmis n εemmis. Irza a tt yawey. Txes. Tṛaḥ l Yifli ad tesrey. Netta iṛaḥ ad iwred taymart nnes ukk adday n Yifli. Ihwa idjen n uzaff n Lila i terga. Tesw i teymart, teḥney. Idjull a bab n uzaff iyyen ammu i teymart nnes, a t ineɣ aεla ula d Lila ! Yaley d waman yaf it d nettata inɣ it. Yuden tt inɣu, iɣɣull as dd lḥall. Innesma. Immet s ujenna nnes. Iwa qqimen lemḍalim nsen day ssawalen al ttewjewjen. Iḍεen idjen n waεṛab itettern ad isew ikk Ifli. Yaf in ssawalen s waṭṭaṣ. Irjiji, yawkan immet s ujenna n sen. Iqqim lmeḍlum nnes iqqaṛ " Mat leḥbib εel leḥbiba w enta ya lefḍil εlac ." Iwa cṛa-d idjen ikker dd d taceṛṛabt : idjen d tamellalt, idjen d tadalt, tenn n Waεṛab d tawṛaɣt. Anday.